Pazarlık Usulü İhalelerde Gelir Kaydedilecek Geçici Teminatın Hesaplanması

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 33’üncü maddesinde, ihalelerde isteklilerden teklif edilen bedelin %3’ünden az olmamak üzere geçici teminat alınacağı hükme bağlanmıştır. Bu teminatın amacı, isteklinin ihale sürecindeki yükümlülüklerine uygun davranacağını güvence altına almaktır.

Aynı Kanun’un 21’inci maddesinde ise pazarlık usulünün uygulanabileceği haller ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Bu madde kapsamında:

• Bazı hallerde (b, c, f bentleri) ilan yapılmaksızın en az üç istekli davet edilerek fiyat tekliflerinin alınması,
• Bazı hallerde ise (a, d, e bentleri) önce teknik içerikli veya fiyat içermeyen teklifler alınması, ardından pazarlık süreci sonunda ilk fiyat tekliflerini aşmamak kaydıyla son yazılı fiyat tekliflerinin sunulması öngörülmektedir.

Bu sistematik yapı, pazarlık usulünde tekliflerin tek aşamada değil, en az iki ayrı fiyat teklif aşamasında alınmasını zorunlu kılmakta olup, buna bağlı olarak geçici teminatın hangi teklif bedeli esas alınarak hesaplanacağı konusunda uygulamada yorum farklılıkları ve tereddütler ortaya çıkmaktaydı.

Kamu İhale Kurulu Kararı

Kamu İhale Kurulu, söz konusu tereddütleri gidermek amacıyla 07.01.2026 tarihli ve 2026/DK.D-11 sayılı kararı almıştır. Kurul, bu kararında oy birliği ile:

4734 sayılı Kanunun 21’inci maddesi kapsamında pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ihalelerde, gelir kaydedilmesi gereken geçici teminat tutarı, ilk teklif bedelinin %3’üne karşılık gelen tutar üzerinden belirlenmesi gerektiğine karar vermiştir.

İlk Teklif Bedeli Kavramı

Kurul kararında geçen “ilk teklif bedeli” ifadesi, pazarlık sürecinde:

• İlanlı veya ilansız davet üzerine istekliler tarafından sunulan ilk fiyat içeren teklif olarak anlaşılmalıdır.
• (a), (d) ve (e) bentleri kapsamında yapılan ihalelerde teknik tekliflerin ardından sunulan ilk fiyat teklifleri,
• (b), (c) ve (f) bentleri kapsamında ise davet üzerine doğrudan verilen ilk fiyat teklifleri,

bu kapsamda değerlendirilir.

Dolayısıyla:

• Pazarlık görüşmeleri sonucunda verilen son yazılı fiyat teklifleri,
• Revize edilmiş veya düşürülmüş bedeller,
• İhale kararı esas alınan nihai teklif tutarı,

geçici teminatın gelir kaydedilecek kısmının hesabında dikkate alınmaz.

Hesaplama Yöntemi

Kurul kararının sonucu şu formülle ifade edilebilir:

Gelir kaydedilecek geçici teminat tutarı = İlk teklif bedeli × %3

Örnek:

• İlk teklif bedeli: 10.000.000 TL
• Geçici teminat oranı: %3

Gelir kaydedilecek tutar = 300.000 TL

Sonraki pazarlık aşamalarında teklif 9.000.000 TL’ye düşse dahi, gelir kaydı hesabında esas alınacak tutar yine 10.000.000 TL üzerinden belirlenen 300.000 TL olacaktır.

Sonuç

Bu düzenleyici kurul kararı ile:

İdareler açısından

• Hesaplama yönteminde yeknesaklık sağlanmıştır.
• Farklı teklif aşamalarına göre değişen teminat uygulamalarının önüne geçilmiştir.

İstekliler açısından

• Teminat riskinin hangi bedel üzerinden doğacağı öngörülebilir hâle gelmiştir.
• Pazarlık sürecinde teklif düşürülse dahi, teminat sorumluluğunun ilk bedel üzerinden devam edeceği açıkça ortaya konmuştur.

Uyuşmazlıkların azaltılması bakımından; “hangi teklif esas alınacak” sorusu teknik ve bağlayıcı şekilde cevaplanmıştır.

Kamu İhale Kurulu’nun 2026/DK.D-11 sayılı kararı ile, pazarlık usulü ihalelerde geçici teminatın gelir kaydedilmesine ilişkin hesaplama yöntemi açık biçimde belirlenmiştir. Buna göre:

• Esas alınacak teklif: İlk fiyat teklifi,
• Uygulanacak oran: %3,
• Dikkate alınmayacak teklifler: Pazarlık sonrası sunulan son yazılı teklifler.